SPF co to? Wszystko, co musisz wiedzieć o ochronie przeciwsłonecznej

SPF to wskaźnik ochrony przed promieniowaniem UVB, które wywołuje rumień i oparzenia słoneczne. Na co dzień najczęściej wybiera się SPF 50 lub SPF 50+, nakłada obficie i ponawia aplikację mniej więcej co 2 godziny. Warto sprawdzić także ochronę przed UVA oraz poznać zasady stosowania kosmetyku na twarz i ciało.

SPF – co to właściwie oznacza?

SPF jest skrótem od angielskiego określenia „sun protection factor”. Wskazuje, jak kosmetyk ogranicza działanie promieniowania UVB na skórę. Ten zakres promieniowania odpowiada przede wszystkim za oparzenia, zaczerwienienie i część przebarwień.

Wartość wskaźnika porównuje dawkę promieniowania wywołującą rumień na skórze zabezpieczonej filtrem z dawką powodującą taką samą reakcję bez kosmetyku. Przy stałym natężeniu słońca SPF 20 oznacza więc wystąpienie rumienia po około 20 razy większej dawce. Nie jest to jednak pozwolenie na wielogodzinne opalanie.

SPF nie zapewnia całkowitego odcięcia promieniowania. Zmniejsza ryzyko oparzenia, ale nie zastępuje cienia, odzieży, kapelusza ani rozsądnego czasu ekspozycji.

Jak czytać wartości SPF?

Wskaźnik może mieścić się w zakresie od 2 do 100, choć w Unii Europejskiej najwyższe oznaczenia na opakowaniach ogranicza się zasadniczo do SPF 50+. Różnica między SPF 30 a SPF 50 nie polega na wydłużeniu bezpiecznego pobytu na słońcu dokładnie o 20 jednostek.

Przed czym chronią UVA, UVB i HEV?

Promieniowanie UVB działa głównie na powierzchni skóry i łatwo prowadzi do rumienia. UVA dociera głębiej, przechodzi przez szyby i przyspiesza fotostarzenie, czyli powstawanie zmarszczek oraz przebarwień. HEV, nazywane także światłem niebieskim o wysokiej energii, również może obciążać skórę.

Sam napis SPF nie potwierdza pełnej ochrony przed UVA. Szukaj kosmetyku szerokopasmowego, który ogranicza zarówno UVB, jak i UVA. Na opakowaniu mogą pojawić się różne oznaczenia – symbol UVA w okręgu, PA albo PPD.

PA i PPD

Skala PA opisuje ochronę przed UVA. Im więcej znaków plus, tym wyższy poziom zabezpieczenia. Współczynnik PPD przedstawia podobną informację liczbowo:

• PA+ odpowiada PPD 2–4,
• PA++ oznacza PPD 4–8,
• PA+++ obejmuje PPD 8–16,
• PA++++ wskazuje PPD powyżej 16.

Jeżeli na produkcie znajduje się symbol UVA w okręgu, oznacza to spełnienie europejskich wymagań dotyczących proporcji ochrony UVA do deklarowanego SPF. Taki zapis ułatwia wybór kosmetyku do codziennej fotoprotekcji.

Jaki SPF wybrać do twarzy i ciała?

Na wybór wpływa fototyp, pora roku, szerokość geograficzna, zachmurzenie i planowana aktywność. Jasna, wrażliwa skóra, stosowanie retinoidów lub kwasów owocowych oraz pobyt nad wodą przemawiają za wyższą ochroną. W codziennej pielęgnacji twarzy często sprawdza się SPF 50 lub SPF 50+.

Formuła do twarzy powinna być lekka, niekomedogenna i pozbawiona składników nasilających podrażnienie. Emulsja albo fluid zwykle dobrze współpracują z makijażem. Na ciało można wybrać mleczko, krem lub spray, lecz ilość preparatu nadal ma znaczenie.

Promieniowanie dociera do skóry przez cały rok. Szyba ogranicza część UVB, ale nie zatrzymuje całkowicie UVA, dlatego osoba pracująca przy oknie również może potrzebować ochrony twarzy.

Jak nakładać krem z filtrem?

Kosmetyk aplikuj jako ostatni etap porannej pielęgnacji – po serum i kremie nawilżającym, a przed makijażem. Na twarz stosuje się ilość odpowiadającą mniej więcej dwóm długościom palców, czyli palca wskazującego i środkowego. Rzadki, wodnisty fluid może wymagać większej objętości niż gęsty krem.

1. Nałóż preparat równomiernie na twarz.
2. Obejmij także uszy, szyję i linię włosów.
3. Rozprowadź kosmetyk bez pomijania nosa oraz skroni.
4. Odczekaj około 15–20 minut przed wyjściem na słońce.

Makijaż nie powinien zastępować osobnego filtra. Kolorowego produktu zwykle nakłada się zbyt mało, by osiągnąć ochronę widoczną na etykiecie. W ciągu dnia można odświeżyć warstwę za pomocą mgiełki, pudru z filtrem albo kremu nakładanego przez gąbeczkę.

Jak często ponawiać aplikację SPF?

Reaplikacja jest potrzebna, ponieważ warstwa kosmetyku ściera się podczas ruchu, pocenia i dotykania twarzy. Przy przebywaniu na zewnątrz nakładaj produkt ponownie mniej więcej co 2 godziny. Po pływaniu, intensywnym wysiłku lub wytarciu ręcznikiem zrób to od razu, nawet gdy kosmetyk jest wodoodporny.

Odporność na wodę nie oznacza trwałości przez cały dzień. Oznaczenie informuje jedynie o zachowaniu części ochrony w określonych warunkach testowych. Kąpiel, pot i piasek szybko zmieniają grubość filmu na skórze – szczególnie na nosie, ramionach i dekolcie.

Najwyższy SPF nie zrekompensuje zbyt cienkiej warstwy. Ilość, równomierne rozprowadzenie i ponowne nakładanie decydują o rzeczywistej ochronie.

Co oznaczają przepisy dotyczące SPF?

Agencja Żywności i Leków w Stanach Zjednoczonych nie dopuszcza oznaczeń sugerujących pełną ochronę ani wartości wyższych niż SPF 30+ w typowej komunikacji produktu. W Australii spotyka się kosmetyki z oznaczeniem SPF 100, ale także taki preparat nie zatrzymuje całego promieniowania.

Komisja Europejska nie akceptuje haseł typu „100% ochrona”, „blokada przeciwsłoneczna” czy „całodzienna ochrona”. Etykieta powinna informować o konieczności ponawiania aplikacji, unikaniu długiej ekspozycji oraz szczególnej ochronie niemowląt i dzieci przed bezpośrednim słońcem.

Krem z filtrem ogranicza uszkodzenia wywoływane przez UV, lecz nie eliminuje ich całkowicie. Długotrwała ekspozycja zwiększa ryzyko oparzeń, stanów zapalnych, fotostarzenia oraz nowotworów skóry, w tym czerniaka, raka podstawnokomórkowego i raka płaskonabłonkowego.

Jak uzupełnić ochronę przeciwsłoneczną?

Kosmetyk to tylko jeden element fotoprotekcji. W godzinach silnego nasłonecznienia wybieraj cień, zakładaj odzież osłaniającą ciało i używaj nakrycia głowy. Dotyczy to również ust oraz włosów – pomocne są balsamy z SPF i produkty do włosów z ochroną przed UV.

Stosowanie filtra nie wyklucza opalania, ale zmniejsza ryzyko rumienia. Ogranicza także docieranie UVB do skóry, dlatego poziom witaminy D najlepiej oceniać i uzupełniać zgodnie z zaleceniami medycznymi, zamiast celowo doprowadzać do poparzenia.

Wieczorem usuń kosmetyk dokładnie. Przy formule wodoodpornej lub makijażu dobrze sprawdza się dwuetapowe oczyszczanie, w którym pierwszy etap wykorzystuje produkt na bazie oleju.