Ałun – właściwości, zastosowanie, jak używać?

Ałun potasowy to naturalna sól mineralna o działaniu ściągającym, antyseptycznym i ograniczającym powstawanie zapachu potu. Możesz używać go jako dezodorantu, środka po goleniu, preparatu na drobne zacięcia oraz dodatku do kąpieli stóp. Sprawdź, jak działa, czym różni się od antyperspirantu i jak stosować go bez podrażnień.

Czym jest ałun potasowy?

Ałun potasowy jest minerałem i związkiem chemicznym znanym jako uwodniony siarczan glinowo-potasowy. Jego wzór to KAl(SO4)2 · 12 H2O. W farmacji spotyka się także nazwy Aluminium Kalium sulfuricum, Alumen FP VIII oraz Aluminii Kalii sulfas.

Naturalny kryształ ma zwykle bezbarwną lub lekko przejrzystą postać, biały ślad na rysie i szklisty połysk. Jest kruchy, a jego twardość wynosi 2–2,5 w skali Mohsa. Łatwo rozpuszcza się w wodzie, dlatego wilgoć umożliwia równomierne rozprowadzenie go na skórze.

Występuje w skupieniach ziarnistych i naciekowych, a także w formie nalotów oraz wykwitów. Zawiera czasem domieszki sodu, manganu, żelaza lub amonu. Złoża znajdują się między innymi w Uzbekistanie, w rejonie Kara-kum, a w Polsce wskazuje się okolice Sandomierza, Międzyzdrojów i Dolnego Śląska.

Jakie właściwości ma ałun?

Roztwór ałunu ma kwaśny odczyn. Dla przykładu 1-procentowy roztwór wodny osiąga pH około 3. Taka charakterystyka odpowiada za działanie ściągające, ograniczające rozwój części bakterii oraz wspierające pielęgnację skóry po goleniu.

Minerał nie zatrzymuje całkowicie wydzielania potu. Zmniejsza natomiast liczbę drobnoustrojów, które rozkładają składniki potu i powodują nieprzyjemną woń. Skóra nadal może oddawać wilgoć, a działanie odbywa się głównie na jej powierzchni.

Ałun zawiera glin, czyli aluminium, ale nie jest bezaluminiowym kosmetykiem. Jego działanie różni się od działania syntetycznych soli stosowanych w antyperspirantach.

Czy ałun zawiera aluminium?

Tak. Ałun potasowy jest solą glinu, więc aluminium stanowi część jego struktury chemicznej. Nie należy utożsamiać go z określeniem bez aluminium, używanym czasem w opisach kosmetyków.

W antyperspirantach często występuje chlorohydrat glinu, który ogranicza wydzielanie potu przez działanie na ujścia gruczołów potowych. Ałun działa inaczej: po zwilżeniu pozostawia na skórze cienką warstwę mineralną o kwaśnym odczynie i nie pełni funkcji klasycznego antyperspirantu.

Co wiadomo o bezpieczeństwie?

Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów, czyli SCCS, ocenił bezpieczeństwo glinu w kosmetykach w raporcie SCCS/1613/19 z 2020 roku. W dokumencie wskazano, że wchłanianie glinu przez nieuszkodzoną skórę jest bardzo małe przy prawidłowym użyciu kosmetyków.

Osoby z nadwrażliwością na składniki zawierające glin powinny zachować ostrożność. Pierwszą aplikację najlepiej wykonać na niewielkim obszarze skóry. Pieczenie, nasilone zaczerwienienie lub swędzenie są sygnałem do zmycia preparatu i przerwania stosowania.

Jak używać ałunu na co dzień?

Najczęściej występuje jako kryształ, kostka albo sztyft. Przed aplikacją umyj skórę, a następnie zwilż kamień wodą lub nanieś go na lekko wilgotne ciało. Delikatnie przesuwaj minerał po powierzchni, bez mocnego dociskania – wystarczy cienka warstwa.

Po użyciu opłucz kryształ i pozostaw go do całkowitego wyschnięcia. Mokry kamień zamknięty w pudełku może się kruszyć, a po upadku łatwo pęka. Przy regularnym użyciu jedna kostka może wystarczyć na wiele miesięcy, zależnie od jej masy i częstotliwości aplikacji.

Pod pachami i na skórę spoconą

Ałun nakładaj rano, po kąpieli, po treningu albo wtedy, gdy chcesz odświeżyć skórę. Nie maskuje zapachu perfumami, ponieważ jest bezzapachowy. Nie powinien też blokować naturalnego procesu termoregulacji.

Minerał można stosować w pachach, pachwinach oraz na stopach. Nie nakładaj go na świeżo podrażnioną skórę, głębokie rany ani błony śluzowe. Po depilacji odczekaj, aż naskórek przestanie reagować pieczeniem.

Po goleniu

Po zakończeniu golenia opłucz twarz chłodną wodą i przyłóż zwilżony ałun do drobnego zacięcia. Działanie ściągające pomaga ograniczyć niewielkie krwawienie. Przytrzymaj kryształ przez kilka sekund, potem spłucz go i osusz.

Nie stosuj go jako zamiennika opatrunku przy rozległej ranie. Jeśli krwawienie nie ustaje, rana jest głęboka albo pojawia się silny ból, potrzebna jest pomoc medyczna.

Jak przygotować kąpiel lub roztwór?

Do kąpieli całego ciała można dodać 4 łyżki stołowe ałunu. Pozostań w wodzie około 10 minut, następnie opłucz ciało bieżącą wodą i dokładnie osusz skórę. Taki zabieg bywa stosowany przy nadmiernej potliwości, lecz kwaśny roztwór może szczypać na otarciach.

Przy kąpieli dłoni lub stóp wsyp do miski z ciepłą wodą 2–3 łyżeczki minerału. Zabieg powinien trwać około 10 minut. Po nim osusz przestrzenie między palcami, ponieważ wilgotne środowisko sprzyja namnażaniu drobnoustrojów.

Drobno zmielony produkt może służyć jako zasypka do butów. Niewielką ilość wsyp do suchego obuwia przed założeniem, a przed kolejnym użyciem usuń pozostałości proszku. Nie rozpylaj go w powietrzu i nie wdychaj pyłu.

Własny dezodorant w atomizerze

Ałun dobrze rozpuszcza się w wodzie i hydrolatach. Możesz przygotować rozcieńczony roztwór do butelki z atomizerem, lecz jego stężenie powinno być łagodne dla Twojej skóry. Niewielką ilość nanieś najpierw na przedramię.

Domowy preparat przechowuj w czystym, zamkniętym opakowaniu i nie używaj go na uszkodzony naskórek. Jeśli roztwór zmieni zapach, barwę lub wygląd, należy go wyrzucić. Sam kryształ pozostaje prostszą formą aplikacji, bo nie wymaga konserwowania wodnej mieszanki.

Kiedy zachować ostrożność?

Kwaśny odczyn może wywołać szczypanie, zwłaszcza po intensywnym goleniu, peelingu lub depilacji. W takiej sytuacji spłucz skórę i odłóż kolejną aplikację. Kosmetyki z ałunem nie są przeznaczone do leczenia trądziku, zakażeń ani nasilonych stanów zapalnych.

Nie przykładaj kryształu do dużych ran. Nie połykaj go i przechowuj poza zasięgiem dzieci. Przy skórze bardzo suchej używaj go rzadziej, ponieważ działanie ściągające może zwiększać uczucie napięcia.

Najlepszy skład produktu powinien być jasno opisany jako Potassium Alum albo ałun potasowy. Sprawdź też, czy kryształ nie zawiera substancji zapachowych, barwników lub dodatków, na które masz alergię.